شپش | تاريخچه | حشرات موذي

شپش | تاريخچه | حشرات موذي

 شپش
شپش یک انگل خارجی است . سه نوع شپش انسان را آلوده می کند که عبارتنداز : 1- شپش سر 2- شپش بدن و شپش عانه
وجود شپش سر ، بدن و شپشک عانه را روي بدن شخص آلوده پدیکولوزیس می نامند.
آلودگی به شپش سر یکی از مشکلات بهداشتی جوامع انسانی در کشورهاي مختلف است بیماري در هر دو جنس ( زن و مرد ) دیده
می شود اما بطور شایع تر در دختر بچه ها مشاهده شده است .شیوع سنی خاصی ندارد اما کودکان دبستانی آسیب پذیر ترین گروه
سنی هستند و از شدت آلودگی بالایی برخوردارن و تماس نزدیک و طولانی مدت آنها با هم شایع ترین و اصلی ترین راه انتقال می
باشد.

چرخه تكاملي شپش| چرخه زندگي

اهمیت پزشکی :
انتقال بیماریهاي پدیکولوزیس ’ تیفوس اپیدمیک و آندمیک ’تب خندق ’تب راجعه اپیدمیک ’تیفوئید ’تب ولگردان توسط شپش
بدن می گردد و بیماري زرد زخم توسط شپش سر ایجاد می شود .
راههاي مبارزه :
-1 شپش سر :
-رعایت بهداشت شخصی و آموزش بهداشت در مدارس
-شستشوي مرتب سر با آب گرم و صابون یا شامپو
-شانه کردن موها با استفاده از شانه هاي فلزي یا چوبی دندانه ریز
-استفاده از شامپوهاي اختصاصی مانند شامپو پرمترین 1 درصد
0 درصد ومالاتیون 1 درصد / -استفاده از گرد حشره کشها مانند پرمترین 5
-2 شپش بدن :
-تعویض لباسها
-عدم استفاده از لباسهاي دیگران
-شستشوي لباسها و ملحفه ها در حرارت 60 درجه سانتیگراد
-اطو کشیدن لباسها خصوصا درزها و چین هاي لباسها
-عدم استفاده از ملحفه ها و لباسهاي آلوده به مدت 1 ماه

ککها :
1 میلیمتر بوده و بدن -8/ ککها حشراتی کوچک و خونخوار هستند که فاقد بال بوده و حرکت جهشی دارند و اندازه بدن آنها 5
حشره از دو طرف فشرده می باشد 90 % ککها ي بالغ از پستانداران و 10 % از پرندگان خونخواري می کنند.
ککها از نور اجتناب کرده و عمدتا در میان موها و یا پر حیوانات یا در تختخواب و لباس افراد دیده می شوند آلودگی شدید با ککها
با لکه هایی روي لباس یا لوازم خواب کا در اثر استفراق خون هضم نشده به وجود می آید مشخص می گردد.
اهمیت پزشکی
11 ) آزار نیش و گزش ککها
11 ) طاعون
11 ) تیفوس آندمیک
11 ) سستودها
11 ) سالمونلوزیس

عقربها، عنکبوتها و رتیلها ناقل بیماري نیستند ولی ممکن است در اثر نیش زدن به انسان و سمومی که به بدن تزریق می نمایند
باعث ناراحتی هاي شدید و جدي و گاها مرگ شوند.
عقربها: عقربها جانورانی شب فعال بوده که در هنگام روز در زیر سنگها ، کلوخ ، بقایاي انباشته شده گیاهان ، لابه لاي شکاف دیوارها
و در گونه هاي حفار عقرب در سوراخهایی که در زمین کنده می شود استراحت می نمایند . سمیت عقربها به اندازه و رنگ آنها
بستگی ندارد و بعضی از عقربهاي بزرگ بدون خطر بوده در حالی که گزش انواعی از عقربها که از جثه کوچکتري برخوردار می باشد
که به علت وجود فاکتورهاي سمی خطرناك می تواند مرگ آفرین باشد. خطرناکترین عقرب ایران یک عقرب زرد رنگ با طول 7
سانتی متر با نام محلی گادیم می باشد.
رتیلها و عنکبوتها: تمام عنکبوتها که در لفظ عامه به رتیل شناخته شده اند داراي سم می باشند ، لاکن فقط تعداد محدودي از آنها
براي انسان خطرناك هستند .عنکبوتهاي بیوه سیاه و قهو ه اي از جنس لاترودکتوس ، عنکبوتهاي نسبتا کوچکی هستند که براي
انسان بسیار خطرناك تر از عنکبوتهاي بزرگ به ظاهر خطرناك به نام تارانتولا می باشد.
روشهاي مبارزه: استفاده از حشره کشها باید در داخل اماکن و محلهایی که عقرب ها تمایلی به ورود یا مخفی شدن دارند مانند
زیر وسایل منزل ، زیر زمینها ، زیر شیروانی ، کنار اتاقها، داخل کمدها انجام گیرد و در فضاي باز خارج از منازل باید حشره کشها را
در قسمتهایی بکار برد که ساختمان با خاك تماس دارد از جمله این مناطق می توان به پی و پایه ساختمان ، ستونها و راهروها و
۴۶
ایوانها و رواقها اشاره کرد ارتفاع سمپاشی در این مناطق تا 60 سانتی متر از سطع زمین می باشد و سمپاشی توده هاي سنگ و چوب
و الوار انباشته شده دراطراف ساختمان نیز ضروري است.
حشره کشهاي مورد استفاده: مالاتیون بی بو به میزان 50 گرم ماده موثر در لیتر، لیندین به میزان 5 گرم ماده موثر در لیتر،
پروپوکسور به میزان 20 گرم در لیتر به تنهایی یا به همراه دیکلرووس به میزان 5 گرم در لیتر استفاده نمود.
روشهاي مبارزه: سمپاشی عنکبوتها و توده هاي تخم و تارهاي آنها با حشره کشها بهترین روش براي مبارزه است در این راستا
باید دیوارها ، زوایاي اماکن ، شکافها ، فضاهاي زیر لوازم منزل منزل و توده هاي آشغال و مواد زائد و تودهاي چوپ و الوار و سایر
مواد زائد را سمپاشی کرد.
احتیاط: در مواقعی که سمپاشی در سقف اتاقها و اماکن انجام می شود باید دقت نمود که عنکبوتها خصوصا بیوه هاي سیاه ممکن
است تحریک شده و از بالا به پایین افتاده و موجبات گزش فرد را فراهم نمایند. این دو موجود که از دسته موجودات کلیسر دار بوده
خود شکارچی بسیاري از حشرات و موجودات کوچک دیگر بوده ولی در این بین رتیل به دلیل نداشتن غده سمی و نیز زائده اي براي
تزریق سم خطري ندارد لذا داراي اهمیتی از نظر پزشکی نیست . عقربها به دلیل داشتن نیش هاي خطرناك و سمی داراي اهمیت می
باشند که در این حال خطرناکترین عقربها نوع زرد با دمی باریک و دراز شبیه دم گاو با پدیپالپاي برجسته و نیش کوتاه می باشد.
براي مبارزه با این موجودات ضمن انجام آموزش به پرسنل در معرض خطر ، انجام ملاحظات احتیاطی مثل بازرسی کفش و لباس در
آماکن آلوده ، ایجاد یک کمربند آبی (در صورت مقدور بودن ) در اطراف چادریا محل سکونت و یا با نگهداري و پرورش چند مرغ و
خروس آنها را کنترل نمود.
سموم مورد استفاده: براي سمپاشی بر علیه عقرب به ویژه در اماکن نزدیک به محل سکونت افراد بایستی عملیات سمپاشی در
ابتداي صبح انجام داد تا در اثر تحریک عقربها توسط سم افراد در معرض گزش آن قرار نگیرند.
۴٧
اهمیت پزشکی
گزش عقربها مشکلاتی براي انسانها ایجاد می نماید که از یک واکنش موضعی جزئی تا دگرگونیهائی که منجر به مرگ می شود
متغیر است .علائم کلینیکی بستگی به نوع گونه عقرب ’مقدار سم دریافت شده ’قواي جسمانی ’موقعیت سنی ’تعداد نیش و فصل
گزشمتفاوت است .
ماده سمی در نیش عقربها بستگی به اندازه آنها ندارد .تعدادي از عقربهاي بزرگ بدون خطر می باشند و نیش آنها فقط باعث تورم
و التهاب و سوزش می شود در حالکه اغلب گونه هاي کوچک خطرناك هستند .سم عقرب داراي موادي است که روي اعصاب تاثیر
مستقیم داشته و علائم مسمویت را ایجاد می کند که شامل عرق زیاد ’تنفس سریع ’تهوع ’استفراق ’تشنج ’و افزایش ترشحات
بدن می باشد .مرگ غالبا به علت فلج دستگاه تنفس و نارسائی قلب پیش می آید .
مبارزه با عقربها
-1 داخل اماکن

0 درصد / 0 درصد ’پروپکسور 2 درصد ’لیندین 5 /24-0/ -استفاده از امولسیون حشره کشهاي :بندیو کارب(فایکام ) 48
2 درصد ’پروپکسور(بایگون ) 2 درصد ’لیندین – -استفاده از گرد حشره کشهاي :بندیو کارب (فایکام ) 1 درصد ’کارباریل(سوین ) 5
1 درصد
-2 در خارج ازاماکن
-استفاده از حشره کشهاي فوق ’دقت شود قسمتهایی از ساختمان که با خاك تماس دارند مانند پی ها و ستون هاي لااقل تا 60
سانتی متري سم پاشی شود .
اقدامات احتیاطی
-پوشیدن کفش در مناطق آلوده ’خصوصا شبها
-دقت درهنگام پوشیدن لباسها
-قراردادن یخ در محل عقرب گزیدگی تا رساندن بیمار به مراکز بهداشتی

 

مارها :
اهمیت پزشکی :
هر ساله تعدادي از مردم(به ویژه کودکان) در اثر نیش مار جان خود را از دست می دهند .این افراد بیشتر افرادي هستند که در بوته
زارها و علف زارها تردد می کنند .

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *